Ηράκλειο

Στην Κρήτη βρίσκεται σχεδόν το 15% του Ελληνικού αμπελώνα, με την συντριπτική πλειοψηφία αυτών να βρίσκονται στον νομό του Ηρακλείου και να μοιράζονται στις κύριες περιοχές, των Πεζών, των Αρχανών και των Δαφνών.

 

Στον αμπελώνα στα Πεζά, τα αμπέλια απλώνονται αμφιθεατρικά, σε χαμηλούς λόφους με μεταβαλλόμενη κλίση και έκθεση γύρω από την πεδιάδα των Πεζών, μέχρι το υψόμετρο των 700 μέτρων (ορεινά και ημιορεινά αμπελοτόπια). Οι ερυθρές ποικιλίες Κοτσιφάλι και Μανδηλαριά καλλιεργούνται σε εδάφη βαθιά ασβεστούχα. Ωστόσο, ο αμπελώνας στα Πεζά είναι περισσότερο γνωστός για την παραγωγή λευκών οίνων από την τοπική ποικιλία Βηλάνα. Η ποικιλία αυτή καλλιεργείται κυρίως στις πεδινές εκτάσεις, γύρω από τα Πεζά, αλλά δίνει τα πιο αρωματικά κρασιά της στα μεγαλύτερα υψόμετρα της ζώνης, όπου η ωρίμασή της είναι πιο σταδιακή και ήπια. Η περιοχή γνωρίζει τη μεγαλύτερη ανάπτυξη μεταξύ των οινοπαραγωγικών περιοχών της Κρήτης, με πολλές σύγχρονες γραμμικές φυτεύσεις αμπελώνων.

 

Ο αμπελώνας στις Αρχάνες βρίσκεται ανάμεσα σε αυτόν των Πεζών και αυτόν των Δαφνών, στο κέντρο περίπου της Κρήτης και ακριβώς νοτιότερα από την πόλη του Ηρακλείου. Απέχει δε πολύ μικρή απόσταση από αυτούς τους δύο αμπελώνες. Στον αμπελώνα στις Αρχάνες καλλιεργούνται η τοπική ερυθρή ποικιλία Κοτσιφάλι, με υψηλό δυναμικό σε αλκοόλη και ιδιαίτερο αρωματικά χαρακτήρα και η αιγαιοπελαγίτικη ποικιλία Μανδηλαριά, η οποία είναι πλούσια σε χρώμα και τανίνες. Στον αμπελώνα στις Αρχάνες, η καλλιέργεια εντοπίζεται σε εδάφη αργιλασβεστώδη, αρκετά συμπαγή, σε ανατολικές κυρίως πλαγιές, με υψόμετρο 300-400μ. (ημιορεινά αμπελοτόπια). Εφαρμόζονται παραδοσιακές μέθοδοι, αλλά χρησιμοποιούνται και γραμμικά συστήματα μόρφωσης, με πιο αραιές φυτεύσεις.

 

Στις βορειοανατολικές πλαγιές του όρους Ίδη, δυτικά του αμπελώνα των Αρχανών και σε υψόμετρο 300-500μ. (ημιορεινά αμπελοτόπια), βρίσκεται ο αμπελώνας στις Δαφνές. Στον αμπελώνα στις Δαφνές καλλιεργείται η ερυθρή ποικιλία Λιάτικο, μια τοπική ποικιλία με απαλό χρώμα, η οποία είναι κατάλληλη για την παραγωγή εξαιρετικών γλυκών οίνων. Το Λιάτικο ωριμάζει πολύ πρώιμα, ακόμη και στο τέλος Ιουλίου, πράγμα αρκετά σπάνιο, γι’ αυτό έχει πάρει και το όνομά του από αυτόν το μήνα. Στον αμπελώνα στις Δαφνές τα εδάφη είναι ελαφρύτερα από τις γειτονικές περιοχές των Πεζών και των Αρχανών. Είναι αμμώδη και συχνά χαλικώδη και έχουν χαμηλή γονιμότητα. Επίσης, στην περιοχή του αμπελώνα στις Δαφνές έχουν εισαχθεί με επιτυχία και διεθνείς ποικιλίες αμπέλου.